Rationele koppensnellers

Referentie: Vermeersch, Etienne, Provensaalse gesprekken, Brussel: VUBPRESS, 2013, 211 p.

Plaatskenmerk: Persoonlijke bibilotheek

Extract: "De volledig autonome mens, die niet door externe factoren wordt bepaald, is dus de persoon die in zijn beslissingen volstrekt kan determineren door de rationele benadering bij het zoeken naar de best haalbare hierarchie van zijn drijfveren en doelstellingen en door de beste k-rationele benadering van de middel-doelrelaties bij het realiseren van de doelenhierarchie. Deze mens is door de meest centrale aspecten van zijn mens-zijn gedetermineerd: zijn optimale denkvermogen en zijn hoogste doeleinden. Hij heeft dus een volkomen vrije wil. Deze volledige vrijheid implicieert de volstrekte verantwoordelijkheid. Maar aangezien de beslissingen dan bepaald worden door die centrale aspecten van een totaal rationele persoonlijkheid, kunnen ook geen onethische of onwettige daden beslist worden."

Commentaar: De laatste zin is diegene waar ik een vraagteken bij wil zetten, het soort verband dat Vermeersch legt tussen moraliteit en rationaliteit. In de mate dat ik het begrijp suggereert Vermeersch in zijn boek dat wat hij de evolutie naar een algemene moraal noemt (via voorbeelden als het Egyptische dodenboek, gulden snede, etc.) voor de rationele (zelfbewuste) mens betekent dat als hij een recht aan zichzelf wil toekennen dat ook zal moeten toekennen aan anderen. Als je die lijn doortrekt kom je tot het niet-kunnen stellen van onethische daden. Maar-en hier begeef ik me misschien op glad ijs-de ene moraal is de andere niet, gaat Vermeersch aan een stam koppensnellers trachten uit te leggen dat zij niet rationeel zijn ? Want hier ligt nu mijn probleem, voor ons is het niet rationeel wat zij doen, het druist in tegen alles wat wij kennen, maar voor hen is dit het enige kenbare en vermits ze wel degelijk zelfbewust handelen kan ik toch niet anders dan stellen dat ook zij rationeel zijn, desondanks hun duidelijk onethische handeling ?